Czat codziennie 21:00 | Poczta | Księga gości | Lista dyskusyjna | Poezja | Galeria różności |   PORTAL o HBV   | ZIOŁOLECZNICTWO

:: Choroba   :: Diagnostyka   :: Leczenie   :: Kontakt   :: O Stowarzyszeniu   :: Strona główna  


Leczenie interferonem pegylowanym alfa z rybawiryną


W Polsce przyjętym standardem leczenia i kwalifikacji do leczenia przewlekłych zapaleń wątroby typu C są ustalenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Leka­rzy Chorób Zakaźnych oraz Polskiej Grupy Ekspertów HCV:

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C
Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV – 2011

kiedy i jak leczyć wg ekspertów »

Zalecenia te w niewielkiej części znalazły odzwierciedlenie w programie lekowym:
B.2. Leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C (ICD-10 B 18.2)

kiedy i jak leczyć wg Ministra Zdrowia »


TERAPIA 2-LEKOWA

Dotychczas standardem leczenia przewlekłego zapalenia wątroby typu C była terapia 2-lekowa interferonem pegylowanym alfa w skojarzeniu z rybawiryną. Terapia trwa najczęś­ciej prawie rok. Skutecznie udaje się wyleczyć za pierwszym razem około połowy chorych.
Celem leczenia jest niewykrywalność RNA HCV we krwi 24 tygodnie po zakończe­niu terapii. Stan taki nazywany jest trwałą odpowiedzią wirusologiczną (ang. sustained viral response – SVR). Osiągnięcie trwałej odpowiedzi wirusologicznej daje prawie stuprocentową gwa­rancję wyleczenia (ryzyko nawrotu choroby po wielu latach szacuje się na 0,5%).
Na skuteczność leczenia mają wpływ następujące czynniki:

  • genotyp wirusa
  • genotyp interleukiny IL28B
  • niska wiremia (mniej niż 600 tys. IU/ml)
  • rasa
  • stadium włóknienia wątroby
  • oporność na insulinę
  • stłuszczenie wątroby
  • niewydolność nerek


  • Średnia (!) skuteczność leczenia dla genotypu 1 wirusa wynosi od 27% (przy najbardziej niekorzystnym genotypie IL28B – TT) przez 33% (przy genotypie CT) )do 69% (przy najkorzystniejszym genotypie IL28B – CC). Odsetek trwałych odpowiedzi wirusologicznych dla genotypu 1 w poszczególnych grupach chorych można zobaczyć tutaj ». (Uwaga! Dane dotyczą populacji amerykańskiej. W Pol­sce, prawdopodobnie ze względu na dominację rasy kaukaskiej, uzyskuje się o ok. 10% lepsze wyniki).
    W leczeniu genotypów 2 i 3 uzyskuje się znacznie wyższy odsetek wyleczeń: 76–82%.
    Najrzadziej występujący genotyp 4 leczy się nieco łatwiej od genotypu 1 – ze sku­tecz­nością 43–70% (według różnych badań).
    Ponieważ skuteczność leczenia chorych z zaawansowanym włóknieniem wątroby (F3, F4)jest prawie dwukrotnie mniejsza niż przy niewielkim włóknieniu (F1, F2), zalecamy przeprowadzenie terapii przeciwwirusowej we wczesnych latach rozwoju choroby.


    Na rynku dostępne są dwa rodzaje interferonu pegylowanego alfa. Obydwa interferony mają porównywalną skuteczność terapeutyczną. (W informacji o leku znajdziecie: wskazania do stosowania, dawkowanie i sposób podawania, przeciwwskazania, środki ostrożności, interakcje z innymi lekami, wpływ na płodność i ciążę, działania niepożądane, właściwości farmako­dynamiczne i farmako­kinetyczne – wyniki badań klinicznych, uzyskaną skuteczność leczenia w różnych grupach chorych itp.)

    Gdy niemożliwe jest zastosowanie interferonu pegylowanego, stosuje się interferon rekombinowany alfa (Intron A, Roferon-A) albo interferon naturalny alfa (Alfaferone).

    Czas trwania terapii 2-lekowej

    Czas trwania terapii skojarzonej interfeonem pegylowanym z rybawiryną jest zależny od genotypu wirusa HCV oraz skuteczności terapii.
    W wypadku, gdy oznaczenie molekularne wykaże genotyp 2 lub 3 (w Polsce najczęstszym wśród nich jest genotyp 3A — 20–25% przypadków) ze względu na dużą skuteczność leczenia terapia trwa tylko 24 tygodnie, bez potrzeby wykonywania przed rozpoczęciem terapii biopsji wątroby oraz bez wykonywania w czasie trwania terapii badania określającego poziom wiremii HCV we krwi.
    W wypadku pozostałych genotypów, czyli 1, 4, 5, 6 (w Polsce jest to najczęściej genotyp 1B — 75–80% przypadków), terapia trwa najczęściej 48 tygodni i powinna być poprzedzona biopsją wątroby albo nieinwazyjną metodą badania włóknienia wątroby (fibroscan, fibrotest). W czasie trwania terapii ocenia się jej skuteczność przez porów­nanie poziomu wiremii przed rozpoczęciem leczenia z poziomem wiremii w 12. tygodniu leczenia (przy niskiej wiremii początkowej to porównanie można zrobić już w 4. tygodniu leczenia). Jeśli w 12. tygodniu terapii zostaje zaobserwowany zbyt mały spadek wiremii, tzn. mniej niż 100-krotny, leczenie przerywa się jako nieskuteczne (u chorych z zaawansowanym stadium włóknienia wątroby lub pozawątrobowymi manifestacjami HCV terapię kontynuuje się mimo wszystko). Jeśli spadek jest co najmniej 100-krotny i wiremia zanika w 24. tygodniu, terapię przedłuża się do 72 tygodni (jeśli jednak wiremia nie zaniknie w 24. tygodniu, to również leczenie przerywa się). Jeśli natomiast w 12. tygodniu wiremia jest już niewykrywalna, terapia trwa 48 tygodni.

    Terapia 3-lekowa dla genotypu 1 HCV

    19 września 2011 r. Europejska Agencja Leków EMA dopuściła do stosowania w leczeniu genotypu 1 dwie nowe terapie 3-lekowe, w skład których wchodzi:
  • interferon pegylowany alfa
  • rybawiryna
  • inhibitor proteazy
  • Dotąd zarejestrowano dwa inhibitory proteazy, które dołączone do terapii 2-lekowej znacznie zwiększają jej skuteczność (o skuteczności, sposobie stosowania, skutkach ubocznych itp. czytaj w informacji o leku): Terapia 3-lekowa jest o ok. 125 000 zł droższa od terapii 2-lekowej. W Polsce została dopisana do programu lekowego obowiązującego od 1 maja 2013 r. („już” po 17 miesiącach od rejestracji leków). Program lekowy pozwala leczyć terapią 3-lekową tylko chorych z zaawansowanym włóknieniem wątroby (co najmniej 2. stadium) i to pod warunkiem, że mają najbardziej niekorzystny (czyli TT) genotyp interleukiny IL-28B albo przeszli już wcześniej terapię zakończoną niepowodzeniem. (Prawdopodobnie ze względów pozamedycznych nie uwzględniono chorych z podobnie niekorzystnym genotypem CT).

    W trakcie badań klinicznych znajduje się ponad trzydzieści nowych terapii, w tym kilka bez interferonu.


    PRZECIWWSKAZANIA I SKUTKI UBOCZNE

    W praktyce coraz częściej przekonujemy się, że coraz mniej jest przeciwwskazań bezwzględnych, które uniemożliwiałyby rozpoczęcie terapii interferonem alfa z rybawiryną. Znamy przypadki rozpoczęcia leczenia osób z problemami nefrologicznymi (także wśród osób oczekujących na przeszczep nerki) czy z zaawanso­waną łuszczycą albo z poziomem wyjściowym płytek krwi poniżej 60 tysięcy. W wielu przypadkach decyzję o podjęciu terapii podejmuje doświadczony praktyk chorób zakaź­nych zajmujący się leczeniem przewlekłych zapaleń wątroby w oparciu o konsultację z lekarzem innej, adekwatnej do choroby towarzyszącej, dziedziny. Często podjęcie terapii jest możliwe przy równoległym leczeniu chorób towarzyszących.

    Podczas terapii interferonem pegylowanym alfa z rybawiryną leczeni pacjenci są narażeni na szereg działań niepożądanych stosowanych leków. Należy zaznaczyć, że nie wszystkie skutki uboczne będą odczuwane i obserwowane u danego pacjenta, a także, że nie muszą one wcale wystąpić lub jeżeli już wystąpią, często są uznawane za łagodne. Większość skutków ubocznych mija po zakończeniu (bądź ewentualnym wstrzymaniu) terapii. Ale nie wszystkie – przykładowo, zaburzenia czynności tarczycy obserwuje się u 5–15% pacjentów poddanych terapii, w połowie wypadków zaburzenia te wycofują się samoistnie w ciągu 4–6 tygodni po zakończeniu terapii, ale pozostałą połowę pacjentów trzeba leczyć, a niektóre przypadki będą nawet wymagać stałej farmakoterapii.
    Najczęściej występujące działania niepożądane oraz częstość ich zgłaszania przez leczonych przedstawia tabela ».

    Uwaga!
    Należy zrozumieć, że podczas terapii mogą wystąpić poważne schorzenia (także bardzo poważne, zagrażające życiu pacjenta), dlatego każdy przypadek zaistnienia problemów zdrowotnych należy konsultować (równolegle) z lekarzem specjalistą w danej dziedzinie, problemy z tarczycą — z endokrynologiem, problemy z nerkami — z nefrologiem, problemy skórne — z dermatologiem itd. Nie wymagajmy od lekarzy chorób zakaźnych, aby rozpoznali oni właściwie i nieomylnie każdą chorobę, np. zmiany łuszczycowe, których rozpoznanie i odróżnienie od alergii na leki jest niejednokrotnie trudne dla lekarza dermatologa z dużą praktyką.

    DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE INTERFERONU PEGYLOWANEGO ALFA
    • zespół grypopodobny — ból głowy, gorączka, astenia (obniżenie sił witalnych organizmu, osłabienie) bóle stawowo-mięśniowe,
    • supresja szpiku kostnego — leukopenia (obniżenie ilości leukocytów), neutropenia, trombocytopenia (małopłytkowość),
    • miejscowe odczyny zapalne (w miejscu wykonania zastrzyku),
    • brak apetytu, spadek masy ciała,
    • zaostrzenie chorób autoimmunologicznych,
    • retinopatia (uszkodzenie wzroku),
    • zaburzenia funkcji tarczycy (nadczynność, częściej niedoczynność, zapalenie Hashimoto),
    • zaburzenia neuropsychiatryczne — depresja (3–44% leczonych), stany lękowe, drażliwość, zmęczenie,
    • łysienie,
    • problemy skórne,

    Działaniom niepożądanym można często przeciwdziałać albo przynajmniej próbować je złagodzić.

    Zespół grypopodobny — stosowanie leków przeciwgorączkowych/przeciwbólowych — stosowany jest najczęściej paracetamol oraz ibuprofen. Nie powinno się stosować kwasu acetylosalicylowego i pochodnych — np. aspiryna, polopiryna. Nie powinno się stosować ibuprofenu, jeżeli podczas terapii zażywa się preparaty cynku. Zmniejszenie skutków rzekomogrypowych można częściowo uzyskać poprzez podawanie zastrzyku interferonu na noc (na sen), czyli około 2–3 godziny przed planowanym udaniem się na spoczynek (interferon zaczyna zauważalnie działać najczęściej po około 5–6 godzinach). Prawdopodobnie podawanie iniekcji podskórnie w udo spowalnia uwalnianie się leku, co objawia się zmniejszeniem mogących nastąpić skutków ubocznych — grypopodobnych. Stany gorączkowe, bóle mięśni i niekiedy stawów oraz głowy często ustępują po pierwszych tygodniach, ewentualnie pierwszych 2–3 miesiącach terapii, najmocniej są one odczuwane po kilku pierwszych zastrzykach interferonu. Dobrą w praktyce metodą jest zażywanie leków przeciwbólowych/przeciwgorączkowych przed nadejściem objawów, a więc w okresie około 3–4 godzin po podaniu zastrzyku interferonu. Metoda ta doskonale się sprawdza w okresie kilku pierwszych zastrzyków, gdy bóle oraz gorączka są najwyższe.

    Supresja szpiku kostnego — w przypadku spadku liczby płytek krwi, leukocytów lub neutrofilii poniżej poziomu zagrażającemu zdrowiu lub życiu stosuje się zmniejszenie dawki lub krótkie przerwy w podawaniu interferonu (przy anemii zaś zmniejsza się dawkę rybawiryny).
    Dawkę interferonu zmniejsza się, gdy
    — liczba płytek krwi spadnie poniżej 50 000/mm3
    lub
    — liczba leukocytów spadnie poniżej 1500/mm3
    lub
    — liczba neutrofili spadnie poniżej 750/mm3.

    Podawanie interferonu wstrzymuje się, gdy
    — liczba płytek krwi spadnie poniżej 25 000/mm3
    lub
    — liczba leukocytów spadnie poniżej 1000/mm3
    lub
    — liczba neutrofili spadnie poniżej 500/mm3.

    Przy nadmiernym spadku leukocytów istnieje możliwość zastosowania czynników wzrostu (np. filgrastym — Neupogen), które zostały zarejestrowane do stosowania przy chemioterapii, ale do stosowania przy terapii interferonowej nie zostały zarejestrowane, więc nie są refundowane i są niechętnie przepisywane przez hepatologów. Metoda podawania czynników wzrostu jest dość często stosowana w USA. Wszelkie "domowe" metody mające na celu poprawić wartości morfologii krwi podczas terapii są nieskuteczne lub nieznacznie skuteczne.

    Miejscowe odczyny zapalne — w miejscu wykonywania zastrzyków (iniekcji) podskórnych często dochodzi do zaczerwienienia, pojawiania się piekących i/lub swędzących plam. U osób, u których owe odczyny zapalne występują — nie można im zapobiec. Jedyną metodą jest naprzemienne wykonywanie zastrzyków w oba uda i ewentualnie ramiona oraz w ostateczności w brzuch. Leczenie odczynów zapalnych powinno się konsultować z lekarzem dermatologiem. Ważną rzeczą jest unikanie nasłonecznienia (opalania) miejsc, w których wykonany był zastrzyk, co często powoduje powstanie zmian zapalnych, piekących podrażnień skóry.

    Brak apetytu, spadek masy ciała — niestety nie ma możliwości zapobiegania tym skutkom ubocznym spowodowanym PEG IFN. Często trzeba niestety trochę się zmuszać do jedzenia, aby dodatkowo nie osłabiać układu pokarmowego zażywaniem rybawiryny na czczo, przed jedzeniem. Być może zróżnicowanie diety podczas terapii i sięganie po ulubione potrawy będzie dobrym rozwiązaniem tego problemu. Spożywanie pokarmów na świeżym powietrzu, po dłuższym spacerze także może pomóc. U osób, które mają poważne problemy gastryczne należy dostosować dietę indywidualnie według wskazań dietetyka lub lekarza prowadzącego leczenie w terapii skojarzonej, aby nie obciążać dodatkowo układu pokarmowego ciężkostrawnym, szkodzącym pożywieniem. Leki osłonowe błon śluzowych żołądka i zmniejszanie wydzielania kwasów żołądkowych są dopuszczalne podczas terapii. Prostym, domowym sposobem, który może pomóc jest picie naparu z siemienia lnianego, np. rano, na czczo.

    Zaostrzenie chorób autoimmunologicznych — w tym przypadku także niewiele można zrobić. Interferon rekombinowany wyzwala reakcje autoimmunologiczne lub je nasila, dlatego w każdym przypadku, przed rozpoczęciem leczenia powinno się przeprowadzić dokładną diagnostykę w kierunku chorób autoimmunologicznych (reumatoidalne zapalenie stawów — RZS, toczeń rumieniowaty układowy, łuszczyca, autoimmunologiczne zapalenie wątroby — AIH). Przed terapią należy wykonać cały panel przeciwciał autoimmunologicznych (m.in. ANA, ASMA, antyLKM).

    Retinopatia — wiele przeprowadzonych badań sugeruje, że podczas terapii skojarzonej w wyniku oddziaływania interferonu może dojść do pogorszenia wzroku, stanów zapalnych oczu, zakrzepów żylnych powodujących uszkodzenie tego narządu. W każdym przypadku rozpoznania u siebie objawów pogorszenia się wzroku należy bezwzględnie skontaktować się z lekarzem okulistą.

    Zaburzenia funkcji tarczycy — częściej dotyka kobiet leczonych interferonem. Bardzo ważne jest, aby pacjent przed rozpoczęciem terapii i w czasie jej trwania miał wykonywane badania tarczycowe (TSH, FT3, FT4). Poważne zmiany tarczycy niestety nierzadko są nieodwracalne i wymagają zażywania leków do końca życia. Dlatego w każdym przypadku zaobserwowania jakichkolwiek nieprawidłowości w wynikach krwi panelu tarczycowego należy skonsultować się z lekarzem endokrynologiem i ewentualnie rozpocząć równoległe leczenie tarczycy oraz zasięgnąć jego konsultacji, czy terapia może być nadal kontynuowana.

    Zaburzenia neuropsychiatryczne — jeden z najczęstszych skutków ubocznych interferonu. Prawie każdego leczonego pacjenta w terapii skojarzonej dotykają w mniejszym lub większym stopniu problemy psychiczne, depresyjne. Jeśli na początku leczenia pacjent jest w kiepskim stanie psychicznym i w depresji, to prawdopodobnie przenosi sytuacje stresowe z życia przed leczeniem. Wtedy może pomóc psycholog. Jeśli natomiast objawy depresyjne występują po trzecim miesiącu leczenia, to oznacza, że mają związek z działaniem interferonu na układ nerwowy. Wtedy potrzebne są leki, więc niezbędna staje się wizyta u psychiatry. Psychoterapia jest wtedy niewystarczająca. Wiele osób, które zbyt późno rozpoczęły leczenie objawów neuropsychiatrycznych, żałuje, że nie zrobiło tego dużo wcześniej, tak znacząco owo leczenie może poprawić jakość życia pacjenta w terapii interferonowej.

    Łysienie — proces łysienia jest najczęściej zauważalny w stopniu zaledwie nieznacznym. Wiele osób nie ma tego problemu wcale. Nie można w żadnym przypadku porównywać łysienia mającego miejsce przy leczeniu PEG IFN do tego, jakie ma miejsce podczas leczenia onkologicznego (chemioterapia). Proces łysienia jest w pełni odwracalny po odstawieniu leków, czasami włosy nawet się wzmacniają, a w rzadkich przypadkach, jakie znamy włosy zaczynają się kręcić naturalnie, pomimo, że wcześniej nigdy nie miały takiej tendencji. Osoby, które mają rzadkie włosy, a łysienie podczas terapii u nich jest znaczne stosują z różnym skutkiem preparaty wzmacniające włosy, jak np. preparat ze skrzypu polnego z drożdżami piwnymi w tabletkach, różnorakie wzmacniające szampony, odżywki, płukanki — efekt ich oddziaływania na proces łysienia podczas terapii jest niestety nieznaczny, albo też żaden.

    Problemy skórne — najczęściej są one spowodowane nadmiernym wysuszaniem skóry podczas terapii interferonowej. Jedną z metod radzenia sobie z nadmiernym wysuszeniem jest jej nawilżanie, a doskonałym środkiem wydają się być oliwki dla dzieci oraz nawilżające balsamy do ciała.

    Uwaga!
    Niewłaściwa, zbyt duża dawka interferonu w stosunku do wagi ciała pacjenta może spotęgować oddziaływanie niepożądane leku.

    DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE RYBAWIRYNY

    • kaszel, duszność,
    • niedokrwistość hemolityczna (z towarzyszącą retikulocytozą),
    • bezsenność,
    • rumień, wysypka skórna, świąd skóry,
    • nudności (wymioty),
    • biegunka.

    Kaszel, duszność — w każdym przypadku zauważenia u siebie takich symptomów należy zwrócić się niezwłocznie do lekarza. Często problemy płucne są zauważalne u osób palących tytoń, dlatego należy poważnie rozpatrzyć rzucenie palenia przed terapią (nie tylko z tego powodu). Niekiedy na suchy, męczący kaszel pomóc mogą inhalacje, nawilżanie powietrza, tabletki do ssania nawilżające błonę śluzową i zwiększenie ilości przyjmowanych płynów.

    Niedokrwistość hemolityczna — jedna z najczęstszych przyczyn zmniejszenia dawek rybawiryny i niestety także jedna z najczęstszych przyczyn przerwania terapii. Spadek poziomu hemoglobiny jest praktycznie nie do opanowania za pomocą "domowych przepisów" i także środków farmaceutycznych. Jedynym sprawdzonym i stosowanym w USA sposobem jest zastosowanie erytropoetyny alfa (EPO), której koszty są jednak duże i w polskich realiach pokrywane są z kieszeni pacjenta. Spadek wartości HGB do minimum norm referencyjnych jest podczas terapii rzeczą pospolitą i nie powinien być powodem do niepokoju. Odwrotnie, szybki spadek poziomu hemoglobiny bardzo często oznacza skuteczne działanie rybawiryny.
    Dawkę rybawiryny zmniejsza się, gdy
    stężenie hemoglobiny spadnie poniżej 10 g/dl
    Podawanie rybawiryny wstrzymuje się, gdy
    stężenie hemoglobiny spadnie poniżej 8,5 g/dl

    Bezsenność — dość częste działanie niepożądane leków (rybawiryny) podczas terapii. Zaburzenie rytmu snu, "zamiana dnia z nocą" — to najczęstsze objawy, którym trudno jest przeciwdziałać bez pomocy lekarzy specjalistów. Dużo ruchu na świeżym powietrzu i silna wola w oznaczaniu godzin udania się na spoczynek oraz pory wstawania rannego — mogą pomóc. Niekiedy także łagodne środki uspokajająco-nasenne mogą być pomocne.

    Rumień, wysypka skórna — dość częste, przykre objawy terapii. Każdy z niepokojących przypadków zmian skórnych podczas terapii powinien być konsultowany i leczony u lekarza dermatologa. Pomóc może na zmiany skórne nawilżanie skóry za pomocą oliwki dla niemowląt oraz balsamów nawilżających.

    Świąd skóry — Jest to osobny duży "rozdział" skutków ubocznych terapii. Przyczyny świądu mogą być (pisząc ogólnie i skrótowo) dwie. Może to być i najczęściej jest reakcja uczuleniowa na leki stosowane podczas terapii i dodatkowo wysuszenie skóry. Inną przyczyną może być sama wątroba — np. cechy zastoju żółci (cechy cholestatyczne wewnątrzwątrobowe lub zewnątrzwątrobowe). Trudno czasem jest odróżnić bezpośrednią przyczynę świądu. Jeżeli towarzyszą mu podwyższone wyniki badań "wątrobowych" (AlAT, AspAT, poziom bilirubiny, GGTP, FA) to przyczyną swędzenia może być sama wątroba. Jeżeli swędzenie skóry jest obecne przy unormowanych wynikach "prób wątrobowych" można domniemać, ze przyczyną jest efekt alergiczny i/lub wysuszenie skóry podczas terapii.

    Przy odczynach alergicznych, przy towarzyszącej pokrzywce można podczas terapii stosować leki odczulające np. Zyrtec, Alertec, Amertil (cetirizinum), także wapno. Przy ostrych postaciach swędzącej wysypki można zapytać lekarza o przepisanie hydroksyzyny (hydroxizinum) lub innych leków uspokajających albo nasennych.

    Przy cechach cholestatycznych, które powodują swędzenie można próbować stosować leki poprawiające wydalanie żółci — doskonałym wyborem wydaje się być np. Sylimarol, można też zapytać lekarza o preparaty kwasów żółciowych Ursofalk, Ursopol (Ursodeoxycholic acid). Zaleca się podawanie dużych ilości płynów, doskonałym napojem może być lemoniada miodowo-cytrynowa (woda mineralna niegazowana, miód, sok ze świeżych cytryn). Przy trudnym do opanowania swędzeniu chwilową ulgę przynoszą zimne kompresy lub moczenie stóp i dłoni (które swędzą najmocniej) jeżeli przyczyną jest cholestaza. Niektórzy stosują okłady z krochmalu na miejsca swędzące (podobno najlepszy jest w tym przypadku krochmal kukurydziany).

    Swędzenie najczęściej potęguje się w momencie udania się na spoczynek, czego powodem może być rozgrzanie ciała, zaleca się więc spanie w chłodniejszej temperaturze pokoju, przy uchylonym oknie, jako przykrycie stosowanie koca zamiast kołdry, czy pierzyny.

    Nudności (i/lub wymioty) — Rybawiryna prawdopodobnie uszkadza błony śluzowe żołądka i podrażnia układ pokarmowy. Nudności, brak apetytu i niekiedy wymioty są zmorą podczas terapii. Pierwszym kierunkiem działania w celu eliminacji tych objawów niepożądanych jest zażywanie rybawiryny po posiłku (najlepiej 15—20 minut po posiłku), a nie jak radzą producenci podczas posiłku. Różnica w naszym odczuciu i własnym doświadczeniu jest ogromna. Spożywanie rybawiryny na czczo lub przed posiłkiem wieczornym jest znacząco niewłaściwe (krótko pisząc jest to czysta forma głupoty).
    W przypadku zaistnienia nudności, zgagi, wymiotów należy stosować leki osłonowe żołądka, czasem leki powstrzymujące wydzielanie kwasów żółciowych (po konsultacji z lekarzem). Z domowych sposobów doskonałym wydaje się być siemie lniane — nasiona lnu zalane wrzątkiem, wypijane lekko ciepłe.

    Biegunki — to także duży, osobny rozdział i wielki problem (niewielkiego odsetka) osób znajdujących się podczas terapii. Przyczyną nie musi być sama terapia. Wiele osób problem biegunki dotyczył już przed jej rozpoczęciem, a przyczyna tkwiła prawdopodobnie w zaburzonym wydzielaniu żółci, która wiąże ze sobą wodę w jelitach lub w upośledzonym przyswajaniu przez wątrobę cukrów. Środków farmakologicznych powstrzymujących biegunkę jest na rynku wiele, większość z nas je zna z własnego doświadczenia, nie ma więc sensu ich tu wymieniać — można po nie sięgać po konsultacji z lekarzem prowadzącym. Domowym i chyba doskonałym podwójnie środkiem na luźne stolce są owoce "czarnych jagód" (czarne borówki — Vaccinium myrtillus L.) w okresie zimowym przetwory z nich (bardzo nisko słodzone!) lub suszone. Borówki czarne to doskonały lek ziołowy w schorzeniach wątroby, może być stosowany nie tylko w przypadku zaistnienia biegunki. Ważne wydają się podczas uporczywych i długotrwałych biegunek: odpowiednia dieta oraz wyrównywanie niedoborów płynów.

    Uwaga!
    Podczas terapii skojarzonej i minimum 7 miesięcy po jej zakończeniu zabronione jest zachodzenie w ciążę z powodu potencjalnie teratogennego (uszkadzającego płód) oddziaływania rybawiryny. Zaleca się jednoczesne stosowanie dwóch metod antykoncepcyjnych, jeżeli jeden z partnerów (wszystko jedno kobieta czy mężczyzna) jest leczony rybawiryną.


    BADANIA PODCZAS TERAPII

    Podczas terapii skojarzonej pozostajemy pod ścisłą obserwacją placówki i lekarza prowadzącego. W początkowym okresie czasu wizyty kontrolne powinny być częstsze, nie rzadsze niż co 2 tygodnie, a następnie co 4 i co 6 lub 8 tygodni (w zależności od zaleceń konkretnego lekarza). Obserwacja pacjenta nie kończy się wraz z zakończeniem leczenia i trwa minimum pół rok czasu od daty zakończenia terapii. Monitorowanie badań krwi w wielu kierunkach ma na celu zapobieganie poważnym oddziaływaniom niepożądanych leków na organizm, stąd ich systematyczne wykonywanie jest bardzo istotnym czynnikiem bezpieczeństwa.
    Najważniejsze wydają się być wartości morfologii krwi (hemoglobina i retikulocyty, leukocyty i neutrofilie, płytki krwi), a także profil wątrobowy, nerkowy, tarczycowy, poziom cukru.

    Czy terapia skojarzona może zaszkodzić bardziej, niż pomóc?
    Tak — źle prowadzony i źle kontrolowany przebieg terapii może spowodować nawet zgon. Od tego jednak są właśnie tak częste wizyty lekarskie w poradni i/lub szpitalu oraz wykonywanie badań kontrolnych, aby temu zapobiec i przeciwdziałać jak najszybciej skutkom ubocznym poprzez rozpoczęcie równoległego leczenia, zmniejszenia dawek leków, albo w ostateczności przerwania stosowania leków, jeżeli zaistnieją poważne obawy dla zdrowia i życia pacjenta.
    Nie można jednak zadawać sobie pytania: "Leczyć się, czy nie?". Musimy bowiem pamiętać, że leczenie w terapii skojarzonej pegylowanym interferonem z rybawiryną ma na celu ratowanie nam życia poprzez niedopuszczenie do powstania marskości (zob. prognozy »), a w następstwie raka pierwotnego wątroby. Niekiedy to leczenie okupione zostaje uszkodzeniem tarczycy, wzroku, powstaniem chorób autoimmunologicznych. Jest to niekiedy wysoka, ale niewygórowana cena, jaką płacimy za eliminację wirusa HCV i uratowanie życia.

    W każdym wypadku ustalenie zasadności wdrożenia leczenia przeciw­wirusowego należeć powinno do zespołu lekarzy chorób zakaźnych, a nie do pacjenta.

    Opracował na podstawie doświadczeń własnych i materiałów zebranych Stowarzyszenia "Prometeusze":
    Jarosław Chojnacki (Jarko) — prezes Prometeuszy
    Powrót »




    Nieinwazyjne Badanie Wątroby
    »
    Ważne!
    ::Artykuły medyczne
    ::Artykuły prasowe
    ::Szpitale i poradnie
    ::ZIOŁOLECZNICTWO
    ::Felietony Prometeuszy
    ::Słownik medyczny
    ::Linki medyczne i inne
    ::Top lista i liczniki
    »
    Prometeusze
    Kontakt ze Stowarzyszeniem
    tel. stacj. 75 612 00 17
    kom. 602 172 907 (T-Mobile)
    ::Pomoc psychologiczna
    ::Kilka ważnych pism
    »
    Blog
    »
    Spotkania Prometeuszy
    ::
    Spotkania dla pacjentów
    w ramach kampanii
    "HCV można pokonać"
    »
    FAQ przeczytaj koniecznie
    :: Czy prawidłowy poziom transaminaz (Alat i Aspat) wyklucza obecność zakażenia HCV?
    :: Czy można zakazić się poprzez kontakty seksualne?
    :: Jakie jest ryzyko przeniesienia (transmisji) HCV z zarażonej matki na dziecko?
    :: Jakie są objawy zakażenia wirusem HCV i choroby, jaką ten wirus wywołuje?
    :: Czy Hepatitis C można wyleczyć?
    :: Jakie leki obecnie są stosowane w leczeniu HCV?
    :: Czy zakażeni HCV powinni się szczepić przeciwko HBV (wzw typu B)?
    :: Czy można się zakazić od domownika, który jest HCV+?
    :: Jak zostać członkiem Stowarzyszenia PROMETEUSZE
    »
    Regulacje prawne
    :: Pozew o odszkodowanie
    :: Karta praw pacjenta
    »
    Nasz Partner


    »
    Podziękowania
    :: Członkom Honorowym
    :: Firmom:





    :: Polskiej Grupie Ekspertów HCV
    :: Wszystkim lekarzom, którzy wspierają nasze działania
    :: Władysławowi Rysiowi i Zbigniewowi Barteczka za wiersze. Brunowi za "koraki" i aukcje charytatywne.
    :: Maciejowi, Monice oraz Ewelinie i wszystkim psychologom za pomoc chorym
    :: Naszym webmasterom i administratorom:
    Arturowi i Włodkowi,
    oraz Piotrowi, Tygrysowi, Ktosi i Andzi
    :: Wszystkim za wpisy do księgi gości
    :: Wszystkim, którzy wspierają naszą akcję
    :: Aptece "Królewskiej" z Wałbrzycha

    »
    Moja komórka
    :: Pobierz baner
    »
    Popieramy
    reklama, tworzenie stron, hosting, wałbrzych, wizytówki, poligrafia
    globalpharmacia, cumind hr
    akcja Pajacyk
    wielka orkiestra świątecznej pomocy

    Nasze konto: ING Bank Śląski o/Wałbrzych 61 1050 1908 1000 0022 7301 0526













    Copyright © 2001-2014    Prometeusze    All rights Reserved.

    telewizja przemysłowa   porady dla webmasterów, pozycjonowanie