Czat codziennie 21:00 | Poczta | Księga gości | Lista dyskusyjna | Poezja | Galeria różności |   PORTAL o HBV   | ZIOŁOLECZNICTWO

:: Choroba   :: Diagnostyka   :: Leczenie   :: Kontakt   :: O Stowarzyszeniu   :: Strona główna  


MYKOPLAZMOZA


"W przebiegu zakażenia wywołanego przez bakterie Mycoplasma pneumoniae obserwowano występowanie objawów ostrego zapalenia wątroby, co mogłoby w niektórych przypadkach tłumaczyć bóle brzucha, nudności i wymioty występujące w przebiegu mykoplazmozy. Chorzy z objawami zapalenia wątroby zazwyczaj mają podwyższoną temperaturę ciała, podwyższoną liczbę leukocytów oraz podwyższony poziom C - reaktywnych białek we krwi w porównaniu z osobami bez tych komplikacji."

Mycoplasma pneumoniae jest jednym z najważniejszych bakteryjnych czynników chorób układu oddechowego człowieka. Kliniczny obraz mykoplazmozy, choroby wywołanej przez M. pneumoniae, jest bardzo zróżnicowany, od lekko przebiegającego zakażenia górnych dróg oddechowych do zapalenia płuc oraz wielopostaciowych powikłań, głównie ze strony układu nerwowego, serca, stawów i trzustki. Nietypowe zapalenie płuc wywoływane przez M. pneumoniae zostało zaobserwowane na długo przed poznaniem czynnika etiologicznego. Dla określenia choroby używano nazwy " wędrujące zapalenie płuc " ze względu na częste przypadki zachorowań wśród dzieci i młodzieży przebywających w internatach oraz wśród żołnierzy w koszarach. Częściej jednak posługiwano się nazwą " pierwotna atypowa pneumonia " ( primary atypical pneumonia - PAP ) ze względu na brak klinicznej poprawy po stosowaniu sulfonamidów i nietypowego dla bakteryjnego zapalenia płuc obrazu zmian radiologicznych. Przez szereg lat uważano, że czynnik etiologiczny PAP jest wirusem. Pogląd ten zmieniono gdy stwierdzono wrażliwość zarazka na chlorotetracyklinę, streptomycynę i sole złota oraz wykazano, że w zakażonych hodowlach tkankowych zarazek ten tworzy zewnątrzkomórkowe struktury przypominające kolonie. W roku 1962 Channock, Hayflick i Barile uzyskali wzrost czynnika Eatona na bezkomórkowym, specjalnie wzbogaconym podłożu agarowym i zidentyfikowali go jako mykoplazmę. W rok później nadano temu drobnoustrojowi nazwę Mycoplasma pneumoniae.

Charakterystyka drobnoustroju.

Mycoplasma pneumoniae należy do grupy wolno żyjących drobnoustrojów całkowicie pozbawionych ściany komórkowej. Drobnoustroje te, zgodnie z przyjętą taksonomią zaliczane są do klasy Mollicutes, rzędu Mycoplasmatales, rodzaju Mycoplasma. Pojedyńcze komórki M. pneumoniae mogą przyjmować kształty od form kulistych lub gruszkowatych do rozgałęzionych włókienek. Wielkość form kulistych waha się od 0,3 do 0,8 mikrometrów natomiast długość form włókienkowatych może dochodzić nawet do kilkudziesięciu mikrometrów.

M. pneumoniae rośnie w temp. 30 - 39 stopni C ( opt. temp. 36 - 38 stopni C ) na specjalnie wzbogaconym podłożu zawierającym w swym składzie wyciąg mięsny, pepton, surowicę końską oraz wyciąg ze świeżych drożdży piekarniczych. Mykoplazmy te w hodowli płynnej w butlach szklanych lub z tworzyw sztucznych wykazują zdolność do adsorbcji do fazy stałej. Właściwość ta wykorzystywana jest przy uzyskiwaniu masy komórkowej M. pneumoniae wolnej od różnorodnych składników pożywki. Hodowla M. pneumoniae na podłożu stałym wymaga od 2-10 dni inkubacji. Czas wzrostu jednej generacji tego drobnoustroju wynosi około 19 godzin, podczas gdy u innych gatunków mykoplazm waha się od 0,8 do 3,3 godzin. Kolonie wyrastające na podłożu stałym przybierają różne formy w zależności od stopnia zaadaptowania drobnoustrojów do sztucznej pożywki, a ich wielkość waha się od 50 do 100 mikrometrów. Typowe kolonie posiadają centrum wrośnięte w głąb podłoża oraz strefę wzrostu powierzchniowego. Kolonie świeżo izolowanych szczepów często są pozbawione strefy powierzchniowej, tracąc przy tym swój charakterystyczny wygląd przypominający sadzone jaja . Zakażenia M. pneumoniae następują wyłącznie drogą powietrzną - głównie kropelkową rzadziej pyłową. Wrotami zakażenia są drogi oddechowe. Z chwilą dostania się tych drobnoustrojów do dróg oddechowych człowieka ujawniają się dwa główne mechanizmy patogennego oddziaływania M. pneumoniae na organizm: pierwszy to uwalnianie toksycznych substancji przez komórki drobnoustroju, drugi to immunologiczna odpowiedź gospodarza na antygeny mykoplazmowe prowadząca do rozwoju zmian naciekowych w płucach i szeregu objawów poza układem oddechowym.

Immunologiczna odpowiedź człowieka na antygeny M. pneumoniae.

Następstwem zakażenia wywołanego przez M. pneumoniae jest pojawienie się we krwi człowieka przeciwciał należących do klas Ig A, Ig G i Ig M natomiast w wydzielinie oskrzeli przeciwciał klasy Ig A oraz niewielkich ilości przeciwciał klasy Ig G i Ig M . Wpływ na poziom produkowanych immunoglobulin poszczególnych klas ma zarówno wiek chorego, okres choroby oraz to czy był to jego pierwszy czy kolejny kontakt z zarazkiem. Przeprowadzone badania próbek surowicy osób zdrowych na obecność swoistych przeciwciał dla antygenów M. pneumoniae wykazały znaczące różnice w poziomie poszczególnych immunoglobulin w zależności od wieku badanych osób. I tak, w próbkach surowicy uzyskanych od dzieci nowo narodzonych stwierdzono obecność mykoplazmowych przeciwciał tylko w klasie Ig G. Poziom tych przeciwciał nabytych przez dzieci od matek w okresie życia płodowego jest jednak bardzo niski; przeciwciała te zanikają około 6 miesiąca życia . U dzieci zdrowych powyżej 3 roku życia pojawiają się przeciwciała dla antygenów M. pneumoniae głównie w klasie immunoglobulin M. Wraz ze wzrostem wieku osób zdrowych częściej wykrywane są mykoplazmowe przeciwciała klasy Ig G i Ig A przy z reguły stałym ich poziomie w klasie Ig M. Przyjmuje się, że podwyższony poziom immunoglobulin klasy A i G wiąże się z przebytymi infekcjami M. pneumoniae często przebiegającymi bez żadnych objawów klinicznych. Doświadczenia przeprowadzone na zwierzętach potwierdziły tę hipotezę. Wykazano, że podczas wtórnej infekcji mykoplazmowej wysokie miano osiągają przeciwciała klasy Ig A i Ig G przy niskim poziomie przeciwciał klasy Ig M . W przebiegu zakażenia wywołanego przez M. pneumoniae odpowiedź humoralna człowieka na antygeny mykoplazmowe zależy od wieku badanych osób. U ludzi młodych w wieku do 20 lat obserwuje się przede wszystkim znaczny wzrost przeciwciał klasy Ig M natomiast u ludzi starszych z reguły obserwuje się znaczny przyrost miana mykoplazmowych przeciwciał w klasie Ig A i Ig G, przy stosunkowo niższym wzroście w klasie Ig M. Specyficzne przeciwciała klasy Ig M pojawiają się w surowicy osób chorych na mykoplazmowe zapalenie płuc jako pierwsze, już około 7 dnia choroby i osiągają najwyższy poziom pomiędzy 10 i 30 dniem choroby. Surowice uzyskane od chorych w pierwszym tygodniu choroby nie wykazują podwyższonego poziomu mykoplazmowych przeciwciał klasy Ig G . Próbki surowicy tych samych pacjentów w kolejnych tygodniach choroby wykazują wzrost poziomu przeciwciał w klasie Ig G przy stopniowym ich spadku w klasie Ig M. Poziom przeciwciał dla antygenów M. pneumoniae w klasie immunoglobulin A gwałtownie rośnie w pierwszych 3 tygodniach, aby następnie raptownie opaść w ciągu drugiego miesiąca od wystąpienia objawów chorobowych . Stwierdzono, że wysoki poziom przeciwciał klasy Ig G może utrzymywać się w surowicy ozdrowieńców przez wiele miesięcy i z tego powodu nie może być on wyznacznikiem ostrej fazy choroby. Wzajemne relacje w poziomie mykoplazmowych przeciwciał w klasie immunoglobulin M i G można charakteryzować wartością indeksu Ig M / Ig G. Indeks ten w ostrej fazie choroby z reguły znacznie przekracza wartość 2 by następnie w okresie rekonwalescencji stopniowo opaść do wartości poniżej 1. Tak więc, w celu stwierdzenia rozwijającego się zakażenia mykoplazmowego uzasadnione jest badanie dwóch próbek surowicy pobranych w odstępie 10 - 14 dni w celu określenia dynamiki przeciwciał we wszystkich trzech klasach immunoglobulin oraz wyznaczenia wartości indeksu Ig M / Ig G. Spadek częstości zachorowań wywoływanych przez M. pneumoniae u osób dorosłych wiąże się z powstawaniem mechanizmów obronnych działających na powierzchni nabłonka oddechowego. Znamienną rolę odgrywają tutaj wydzielnicze przeciwciała klasy Ig A . Stwierdzono, że powtarzane podskórne lub domięśniowe iniekcje antygenów M. pneumoniae u zwierząt doświadczalnych nie indukują odporności na zakażenie tym drobnoustrojem ponieważ nie wytwarza się miejscowa odporność na powierzchni nabłonka oddechowego. Wykazano również, że powstające podczas infekcji komórki pamięci odpowiedzialne za wytwarzanie specyficznych Ig A krążą w układzie limfatycznym człowieka docierając do różnych, nie zainfekowanych błon śluzowych lub umiejscawiają się w węzłach chłonnych. Kolejny kontakt z antygenem M. pneumoniae powoduje uaktywnienie komórek pamięci i produkcję immunoglobulin klasy A . Rola odporności komórkowej w zakażeniach M. pneumoniae nie została całkowicie wyjaśniona. W przebiegu mykoplazmozy wykazywano tą odporność w teście transformacji blastycznej, w teście zahamowania migracji leukocytów oraz testami skórnymi . Fernald i współp. badając małe dzieci stwierdzili, że swoista odporność komórkowa organizmu na M. pneumoniae narasta wraz z wiekiem i zależy od częstości kontaktów z drobnoustrojem. Autorzy ci wykazali swoistą odporność komórkową tylko u 11 % badanych dzieci poniżej 4 roku życia z wcześniej udokumentowaną infekcją mykoplazmową, podczas gdy u dzieci powyżej 4 roku życia i u osób starszych stwierdzano ją odpowiednio u 58 % i 87 % badanych. Tak więc można sądzić, że często obserwowane u osób dorosłych postacie mykoplazmozy o ciężkim przebiegu klinicznym wiążą się z narastającą odpowiedzią komórkową człowieka na zakażenie M. pneumoniae. Wnioski te potwierdzają badania przeprowadzone na chomikach z upośledzoną odpornością komórkową. Po zakażeniu M.pneumoniae obserwowano znacząco mniejsze zmiany histopatologiczne w płucach tych zwierząt w porównaniu ze zwierzętami grupy kontrolnej bez upośledzenia odporności komórkowej. Obok swoistych przeciwciał dla antygenów M. pneumoniae organizm człowieka produkuje w przebiegu infekcji mykoplazmowej szereg heterogennych przeciwciał, między innymi takich jak : zimne aglutyniny, aglutyniny dla paciorkowca MG oraz przeciwciała dla glikolipidowych antygenów narządowych. Zimne aglutyniny należą do przeciwciał klasy Ig M i pojawiają się w początkowym okresie choroby u około 30 - 50 % chorych. Obecność ich nie jest charakterystyczna wyłącznie dla zakażenia M. pneumoniae ponieważ pojawiają się one także w innych ostrych chorobach układu oddechowego wywoływanych między innymi przez adenowirusy czy wirusy grypy . Pojawiające się w przebiegu mykoplazmozy aglutyniny dla paciorkowca MG, należące również do klasy Ig M, wynikają z antygenowego podobieństwa glikolipidów M. pneumoniae i Streptococcus MG . Uważa się, że podobny mechanizm odpowiedzialny jest również za powstawanie przeciwciał dla glikolipidowych antygenów narządowych.

Kliniczny obraz zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae.

Zarówno w zakażeniach naturalnych jak i zakażeniach doświadczalnych M. pneumoniae wywołuje łagodne bezgorączkowe lub gorączkowe schorzenia górnych dróg oddechowych, śródmiąższowe lub odoskrzelowe zapalenie płuc jak również objawy ze strony innych układów i narządów. Do najczęściej opisywanych chorób ze strony górnych dróg oddechowych w przebiegu mykoplazmozy zaliczyć należy zapalenie gardła, krtani i tchawicy oraz ostre zapalenie oskrzeli i oskrzelików. Ostre zapalenie płuc szczególnie często występuje u osób z hemoglobinopatią, zespołem immunosupresji i zaburzeniami sercowo-płucnymi. Około 20 % zakażeń ( u osób dorosłych nawet do 50 % ) wywołanych przez M. pneumoniae przebiega bez objawów klinicznych, prawdopodobnie jako reinfekcje. Okres inkubacji jest stosunkowo długi i wynosi od 2 - 3 tygodni. Objawy choroby narastają stopniowo i utrzymują się w przypadkach nie leczonych przez okres kilku tygodni. Do stałych objawów choroby można zaliczyć jedynie kaszel i podwyższenie ciepłoty ciała. Kaszel jest początkowo suchy, napadowy, nasilający się w nocy i powodujący ból głowy. Może on występować w różnym nasileniu, od łagodnego do ostrego, przypominającego kaszel w zakażeniach wywołanych przez B. pertussis . U chorych z zapaleniem płuc kaszel może przejść z suchego w wilgotny, z wydzielaniem śluzowo-ropnej plwociny, czasami z domieszką krwi. Towarzyszący kaszlowi ból głowy może być potęgowany przez zapalenie zatok, które występuje w 2/3 przypadków mykoplazmowego zapalenia płuc. Zapalenie ucha środkowego rozpoznawane jest u około 30 % osób z mykoplazmowym zapaleniem płuc, chociaż udział M. pneumoniae w wywoływaniu tego schorzenia nie jest dokładnie wyjaśniony. Zmiany radiologiczne umiejscowione są głównie w dolnych częściach płuc, mogą być jednostronne lub obustronne, bywają w kilku miejscach tego samego płata płuca. Najczęściej są to nieostro odgraniczone zacienienia plamiste i siateczkowate. Niekiedy zmiany mają charakter cieni okrągłych lub są drobnoplamiste i rozsiane z mnogimi naciekami. Często, głównie u dzieci, powiększeniu ulegają węzły wnękowe. Zmiany w płucach cofają się powoli, zwykle w ciągu kilku tygodni. Przebyte zapalenie może pozostawić trwałe zmiany w płucach w postaci zrostów opłucnowych, niedodmy i jasnego płuca. W przebiegu zakażenia układu oddechowego wywołanego przez M. pneumoniae może dojść do powikłań w różnych narządach organizmu człowieka . Powikłania ze strony centralnego układu nerwowego występują pod postacią surowiczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia mózgu, zapalenia opon i mózgu, zapaleń wielonerwowych, porażeń połowiczych, ataksji móżdżkowych, zespołu Guillain-Barrego i ostrych psychoz. Częstość występowania powikłań ze strony ośrodkowego układu nerwowego wynosi od 0,1% do 6,9 % natomiast w przebiegu surowiczego zapalenia opon mózgowych częstość powikłań o etiologii mykoplazmowej oceniana jest na około 11 % . W badaniach prowadzonych przez Lerera i Lalavskiego w grupie 50 zbadanych osób z zakażeniem wywołanym przez M. pneumoniae wykazujących objawy ze strony centralnego układu nerwowego, ponad połowa miała mniej niż 21 lat. U 79 % tych osób stwierdzono również objawy ze strony układu oddechowego. Powrót do zdrowia u osób z komplikacjami neurologicznymi jest powolny a śmiertelność sięga 10 % . Niedokrwistość może występować jako jedyne powikłanie w przebiegu mykoplazmozy. Zwykle występuje ona w 2 - 3 tygodniu choroby tj. w okresie ustępowania zmian w układzie oddechowym. Przebieg schorzenia bywa różnorodny, od postaci łagodnej, przebiegającej z nieznacznie podwyższonym poziomem wolnej bilirubiny, do ciężkich postaci manifestujących się bladością, dusznością, żółtaczką, powiększeniem wątroby i śledziony oraz znacznym obniżeniem liczby krwinek czerwonych i hemoglobiny. W przebiegu zakażenia wywołanego przez M. pneumoniae obserwowano również występowanie objawów ostrego zapalenia trzustki i zapalenia wątroby, co mogłoby w niektórych przypadkach tłumaczyć bóle brzucha, nudności i wymioty występujące w przebiegu mykoplazmozy. Chorzy z objawami zapalenia wątroby zazwyczaj mają podwyższoną temperaturę ciała, podwyższoną liczbę leukocytów oraz podwyższony poziom C - reaktywnych białek we krwi w porównaniu z osobami bez tych komplikacji. Powikłania ze strony układu krążenia występują u około 9,2 % chorych, u których zostało udowodnione zakażenie wywołane przez M. pneumoniae. Obraz i kliniczny przebieg schorzenia jest nietypowy. Może występować zapalenie mięśnia serca, zapalenie osierdzia, zapalenie mięśnia i osierdzia oraz niewydolność krążenia. Około 20 % osób chorych, u których w przebiegu mykoplazmozy nastąpiły komplikacje ze strony serca miało mniej niż 20 lat życia. Większość z badanych osób miała zapalenie układu oddechowego przed wystąpieniem komplikacji ze strony układu krążenia. Zapalenienie stawów będące stosunkowo rzadkim powikłaniem mykoplazmozy występuje zazwyczaj po ustąpieniu objawów chorobowych ze strony układu oddechowego. Dolegliwości dotyczą głównie dużych stawów, jak : kolanowe, skokowe, barkowe, łokciowe i nadgarstkowych; najczęściej jednego ze stawów, rzadziej jest to proces rozsiany. Przebieg schorzenia jest zazwyczaj łagodny a czas utrzymywania się objawów wynosi od kilku dni do 2 miesięcy. Zapaleniom stawów towarzyszyć mogą również stany zapalne mięśni. Czasami w przebiegu mykoplazmozy dojść może do gorączki reumatycznej a nawet do objawów typowych dla zespołu Reitera. Zapaleniom płuc wywołanym przez M. pneumoniae towarzyszą często zmiany skórne w postaci rumienia wielopostaciowego, wysiękowego, guzowatego oraz zespołu Stevens - Johnsona . Większość osób chorych, u których w przebiegu mykoplazmozy wystąpiły zmiany skórne otrzymywała antybiotyki, co mogłoby sugerować iż jest to reakcja alergiczna wywołana przez stosowane chemioteraupetyki.

Lekowrażliwość.

W badaniach in vitro wykazano wrażliwość M. pneumoniae na szereg antybiotyków z wyjątkiem leków z grupy penicylin i cefalosporyn nieaktywnych ze względu na brak u mykoplazm ściany komórkowej. W praktyce klinicznej od wielu lat stosuje się z powodzeniem antybiotyki z grupy makrolidów, głównie erytromycynę oraz antybiotyki z grupy tetracyklin. Leki te wykazują wysoką skuteczność w leczeniu zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae skracając okres gorączkowania i czas utrzymywania się zmian zapalnych w płucach. Na podkreślenie zasługuje tutaj fakt, że pomimo poprawy klinicznego stanu pacjenta nie uzyskuje się eliminacji mykoplazm z jego układu oddechowego. Pomimo swojej wysokiej skuteczności używane dotychczas antybiotyki wykazują jednak cechy niepożądane. Erytromycyna jest lekiem często słabo tolerowanym przez chorych a tetracykliny są przeciwskazane u małych dzieci i kobiet w ciąży. Zaobserwowano także przypadki oporności niektórych szczepów M. pneumoniae na erytromycynę. Jak do tej pory nie zanotowano szczepów opornych na antybiotyki z grupy tetracyklin ani na fluorochinolony. W ostatnim czasie zostały podjęte badania nad wykorzystaniem nowych leków z grupy makrolidów i fluorochinolonów w leczeniu zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae. Leki te charakteryzują się lepszymi właściwościami farmako- kinetycznymi, są lepiej tolerowane przez organizm człowieka oraz wykazują szersze spektrum działania w porównaniu z lekami tradycyjnymi. Z grupy nowych makrolidów antybiotykami wykazującymi wysoką aktywność in vitro w stosunku do M. pneumoniae są : roksytromycyna, klarytromycyna, azytromycyna, rokitamycyna, miokamycyna i prystynamycyna. Z grupy fluorochinolonów : sparfloksacyna, pefloksacyna, ofloksacyna, ciprofloksacyna i lomefloksacyna. Skuteczność tych chemioterapeutyków leczeniu mykoplazmozy była sprawdzona na modelach zwierzęcych i wybranych grupach chorych. We wszystkich przypadkach zaobserwowano złagodzenie objawów klinicznych i skrócenie czasu ich występowania, nie uzyskano jednakże pełnej eliminacji drobnoustrojów z układu oddechowego. I tak, Kobayashi zaobserwował dobre kliniczne wyniki po zastosowaniu ciprofloksacyny w siedmiu przypadkach zapalenia płuc wywołanego przez M. pneumoniae. Chidiac i współpr. wykazali poprawę klinicznego stanu zdrowia u 6 chorych po zastosowaniu ofloksacyny w dawce 200 mg podawanej dwa razy dziennie. Forsberg i współpr. wykazali, że ofloksacyna podawana w dwóch dawkach po 200 mg dziennie u 9 na 10 osób leczonych z zapaleniem płuc wywołanym przez M. pneumoniae dała pozytywne efekty podczas gdy poprawę stanu zdrowia zaobserwowano tylko u 5 na 7 chorych leczonych erytromycyną ( 500 mg dziennie ). Przytoczone wyniki badań wskazują na celowość kontynuowania prac nad skutecznością nowych fluorochinolonów w leczeniu zakażeń wywołanych przez M.pneumoniae, przed ich wprowadzeniem do rutynowego leczenia mykoplazmozy.

Epidemiologia zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae.

M. pneumoniae jest przyczyną 15 - 20 % wszystkich przypadków zapaleń płuc ( 2 przypadki na 1000 mieszkańców rocznie ). Tylko około 2 % wszystkich pacjentów chorych na mykoplazmozę jest hospitalizowanych, podczas gdy w przypadku ogółu osób z zapaleniem płuc odsetek ten sięga 16 %. Wśród chorych hospitalizowanych z powodu zapalenia płuc 4,5 - 5 % osób, jak to podaje Foy, zakażonych jest M. pneumoniae. Częstość występowania pozapłucnych objawów chorobowych jest znacznie niższa i sięga ona około kilku procent przypadków z serologicznym potwierdzeniem zakażenia wywołanego przez M. pneumoniae. Zapadalność na mykoplazmowe zapalenie płuc jest wyraźnie różna w poszczególnych grupach wiekowych. Z badań Kałużewskiego i współpr. wynika, że najwyższy odsetek zapaleń płuc o etiologii mykoplazmowej stwierdzono u dzieci w wieku 7-16 lat; przekraczał on 42 % badanych chorych. Najniższy udział ( 1,5 % ) zapaleń płuc zanotowano u najmłodszych chorych w wieku do 6 miesiąca życia. Podobne obserwacje dotyczące udziału M. pneumoniae w etiologii zapaleń płuc w poszczególnych grupach wiekowych poczynili także inni badacze. Niską zapadalność na mykoplazmowe zapalenie płuc niemowląt można tłumaczyć utrzymywaniem się u nich ochronnych przeciwciał przekazanych od matki. Narastanie udziału M. pneumoniae w etiologii zapaleń płuc zbiega się w czasie z wkraczaniem dziecka w życie społeczne. Obserwowany pierwszy wyraźny wzrost częstości zachorowań na mykoplazmowe zapalenie płuc przypada na okres życia przedszkolnego ( 3 - 6 lat ), następny blisko dwukrotny wzrost zachorowań zbiega się z okresem podejmowania i trwania nauki w szkole. U osób dorosłych wraz z wiekiem spada częstość występowania objawowych zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae. Charakterystyczny wzrost częstości zachorowań u kobiet w wieku 30 - 40 lat, w porównaniu z mężczyznami z tej samej grupy wiekowej, związany jest z bliższym kontaktem matek z dziećmi w wieku szkolnym. Spadek częstości zachorowań na mykoplazmozę u osób dorosłych wiąże się z przebyciem infekcji, objawowych lub bezobjawowych, w dzieciństwie. Procentowy udział osób chorych na mykoplazmozę z udokumentowaną wcześniej przebytą infekcją M. pneumoniae jest dużo niższy niż osób chorych dla których był to pierwszy kontakt z tym zarazkiem. Interesujące wyniki uzyskali Foy i współpr. badając wzajemne relacje pomiędzy ostrością objawów klinicznych choroby, wiekiem pacjentów a tempem spadku mykoplazmowych przeciwciał wykrywanych odczynem wiązania dopełniacza. U osób z przebytym zapaleniem płuc spadek ten był znacznie wolniejszy niż u ozdrowieńców, u których doszło jedynie do zmian zapalnych w górnych odcinkach układu oddechowego. W grupie badanych dzieci poniżej 5 roku życia spadek ten był szybszy niż w grupie osób powyżej 20 roku życia. Infekcje wywołane przez M. pneumoniae charakteryzują się wyraźną tendencją do występowania co 4-5 lat fal epidemicznych. Prowadzone w Zakładzie Bakteriologii PZH od 1970 roku i od 1985 roku sukcesywnie podejmowane przez wojewódzkie stacje sanitarno-epidemiologiczne badania z zakresu serologicznej diagnostyki mykoplazmozy umożliwiły zbieranie i opracowanie informacji pozwalających na uzyskanie wglądu w cykliczność epidemicznych nasileń zachorowań wywołanych przez M. pneumoniae w Polsce.

Cztery kolejne epidemie mykoplazmozy przypadały na jesienno - zimowe okresy lat : 1970/71, 1975/76, 1980/81, 1985/86. Piąta epidemia, oczekiwana w 1990 roku, wystąpiła z jednorocznym opóźnieniem w 1991 roku i trwała do końca 1993 roku, z tym, że szczyt zachorowań w poszczególnych województwach występował w różnych okresach czasu. Szósty epidemiczny wzrost zachorowań odnotowano w 1996 roku czyli 5 lat od początku poprzedniej epidemii. Podobne spostrzeżenia o nieregularności występowania epidemii w ostatnich latach zostały opisane również przez Linda i Bentzona. Epidemie mykoplazmowe z lat 1975/76, 1985/86 i 1991/93 poprzedzone były okresem zacisza międzyepidemicznego, kiedy to udział mykoplazmowych zakażeń układu oddechowego spadał do 2 - 3 %, by podczas szczytu epidemicznego osiągnąć 40 % ogółu osób serologicznie badanych w kierunku zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae. Między epidemiami z lat 1975/76, 1980/81 i 1991/93 - 1996 odnotowano tylko nieznaczny spadek liczby zachorowań ( do około 12 - 15 % ogółu osób badanych w kierunku zakażeń M. pneumoniae ). Występowanie zakażeń mykoplazmowych cechuje pewna sezonowość. Szczyt zachorowań występuje w miesiącach jesienno-zimowych, tj.w III kwartale roku w którym zaczyna się epidemia i opada w II kwartale roku następnego. Epidemie wywołane przez M. pneumoniae zostały po raz pierwszy opisane w obozach wojskowych w czasie i po II Wojnie Światowej. Częstość występowania zakażeń w tych środowiskach była dużo wyższa i wynosiła 15 / 1000 osób w porównaniu ze średnią 2 / 1000 mieszkańców. Podobne spostrzeżenia poczyniono także w innych zamkniętych środowiskach takich jak obozy sportowe, internaty, domy akademickie czy domy dziecka. W środowiskach rodzinnych wtórne przypadki zachorowań dotyczą zarówno dzieci jak i rodziców z przewagą ciężkich objawów ze stony płuc, co jak się wydaje, spowodowane jest szczególnie bliskim i ciągłym kontaktem z osobą chorą. Ważnym elementem w szerzeniu się infekcji mykoplazmowej jest niewątpliwie długotrwałość pochorobowego wydalania zarazka, na które to wydalanie nie ma większego wpływu przeprowadzona terapia antybiotykowa. Częste i ostro przebiegające infekcje mykoplazmowe zaobserwowano u osób z immunodepresją, np. leczonych lekami immunosupresyjnymi bądź chorych na AIDS.

Laboratoryjna diagnostyka zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae.

Laboratoryjna diagnostyka zakażeń mykoplazmowych opiera się na wykryciu drobnoustroju w próbce materiału klinicznego, bądź też na wykazaniu znamiennego poziomu lub dynamiki przeciwciał swoistych dla M. pneumoniae. Izolację M. pneumoniae przeprowadza się na specjalnie wzbogaconych podłożach posiewając je, pobranymi od chorych, wymazami z tylnej ściany gardła, plwociną lub popłuczynami z tchawicy. Użycie podłoża dwufazowego ( bulion nad agarem ) podnosi szansę wyhodowania M. pneumoniae. Z zakażonego podłoża, inkubowanego w temp. 36 stopni C, wykonuje się odsiewy na podłoże stałe w celu wykazania wzrostu kolonii . Dodatek do dwufazowego dwufazowego 1 % glukozy i 0,002% czerwieni fenolowej pozwala kontrolować spadek pH powodowany wzrostem M. pneumoniae. Jednakże długi okres oczekiwania na wynik posiewu, wahający się od 10 - 30 dni, konieczność posługiwania się specjalnie wzbogaconymi podłożami oraz niski odsetek wyhodowań ( około 40 - 60 % ) czynią ten kierunek postępowania diagnostycznego mało przydatnym w rutynowej diagnostyce laboratoryjnej. W ostatnich latach do wykrywania obecności M. pneumoniae bezpośrednio w próbkach materiału pobranego z górnych dróg oddechowych osób chorych bez uprzedniego namnażania drobnoustrojów zaczęto wykorzystywać znane testy serologiczne, takie jak odczyn immunoenzymatyczny ELISA, odczyn immunofluorescencji pośredniej oraz techniki biologii molekularnej oparte na hybrydyzacji DNA lub łańcuchowej reakcji polimerazy - PCR ( polymerase chain reaction ). Najczęściej powielanym fragmentem DNA M. pneumoniae jest sekwencja kodująca białko P 1, podjednostkę 16S rRNA i czynnik elongacyjny Tu. Produkty amplifikacji analizuje się za pomocą elektroforezy w żelu agarozowym, a następnie poddaje się działaniu enzymów restrykcyjnych.

Główny ciężar diagnostyki zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae spoczywa jednak na testach serologicznych wykrywających swoiste przeciwciała obecne we krwi zakażonych osób. Jako pierwszy ( 1943 rok ) w serodiagnostyce mykoplazmozy został wykorzystany odczyn wykrywający zimne aglutyniny. Badanie poziomu zimnych aglutynin było szybkim, tanim i prostym testem, jednakże z powodu niskiej czułości tego odczynu ( zimne aglutyniny pojawiają w surowicy 30-50 % osób zakażonych M. pneumoniae ) oraz swoistości ( zimne aglutyniny pojawiają się także w surowicy osób chorych na inne ostre choroby układu oddechowego ) interpretacja wyników tego testu jest co najmniej trudna. W 1957 roku do serodiagnostyki mykoplazmozy wprowadzony został odczyn immunofluorescencji, w którym jako antygenem posłużono się skrawkami płuc zakażonych M. pneumoniae zarodków kurzych. W następnych latach jako antygenu zaczęto używać odciskowych preparatów mykoplazmowych kolonii na szkle lub hodowli M. pneumoniae z mikrokoloniami przylegającymi do powierzchni szkiełek mikroskopowych. Odczyn immunofluorescencji pomimo dużej czułości jest obecnie rzadko wykonywany ze względu na dużą pracochłonność i nie w pełni obiektywną ocenę wyników testu. W teście hamowania metabolizmu wykorzystuje się zdolność M. pneumoniae do fermentowania glukozy prowadzącej do zakwaszenia środowiska. Obecność swoistych przeciwciał dla tego drobnoustroju drobnoustroju hamuje tę reakcję. Wadą testu jest konieczność kilkudniowej inkubacji co znacznie wydłuża postawienie końcowej diagnozy oraz stosunkowo niska jego czułość . Najszersze zastosowanie w diagnostyce zakażeń wywołanych przez M. pneumoniae znalazł jak dotychczas odczyn wiązania dopełniacza ( OWD ). Jako antygenu używa się w tym odczynie zawiesiny komórek rozbitych ultradźwiękami albo glikolipidowego wyciągu otrzymanego po potraktowaniu komórek M. pneumoniae mieszaniną chloroformu i metanolu. Pomimo wysokiej czułości i specyficzności ujemny wynik odczynu OWD nie wyklucza obecności infekcji mykoplazmowej. Według Jacobsa odczyn ten wykrywa głównie przeciwciała klasy Ig M, w mniejszym stopniu immunoglobuliny klasy G, stąd też surowice pochodzące od osób dorosłych, ujemne w OWD, mogą wykazywać podwyższony poziom mykoplazmowych przeciwciał klasy Ig G i Ig A. Fałszywie dodatnie wyniki zdarzające się w odczynie wiązania dopełniacza wynikają z obecności autoimmunoglobulin ( przeciwciał dla uszkodzonych w procesie chorobowym tkanek własnego organizmu ) reagujących krzyżowo z glikolipidowym antygenem M. pneumoniae. Jest to zjawisko dość dobrze poznane w zespołach neurologicznych, bakteryjnych zapaleniach opon mózgowych i ostrych zapaleniach trzustki. Odczyn OWD w dalszym jednak ciągu uważa się za podstawowy test diagnostyczny i z wynikami uzyskanymi przy zastosowaniu tego odczynu porównuje się wyniki pozostałych testów wykrywających zakażenie wywołane przez M. pneumoniae . W rutynowej diagnostyce mykoplazmozy na terenie Polski za wynik dodatni odczynu wiązania dopełniacza przyjmuje się czterokrotny lub wyższy przyrost miana mykoplazmowych przeciwciał w kolejnych dwóch próbkach surowicy uzyskanych w odstępie 10 - 14 dni lub miano tych przeciwciał równe lub wyższe 40, oznaczone w próbce surowicy uzyskanej z jednorazowego pobrania próbki krwi. Oczyn immunoelektroprecypitacji ( OIEP ) jest odczynem wykrywającym prawie wyłącznie przeciwciała klasy Ig M. Szybkość uzyskiwania wyników sprawia, że odczyn ten można z powodzeniem stosować w rutynowej diagnostyce mykoplazmozy równolegle z odczynem OWD. Według Kałużewskiego jednoczesne zastosowanie OWD i OIEP pozwala zwiększyć częstość wykrywanych infekcji o około 5 % w porównaniu z samym tylko odczynem OWD. Odczyn hemaglutynacji biernej ( OHB ) polega na aglutynacji utrwalonych aldehydem glutarowym, a następnie taninowanych erytrocytów baranich opłaszczonych antygenami M. pneumoniae przez ludzkie immunoglobuliny klasy M. Zastosowanie tego odczynu ogranicza się głównie do początkowego okresu choroby kiedy to dominują przeciwciała klasy Ig M. Bardzo czułym testem mającym zastosowanie w diagnostyce mykoplazmowego zapalenia płuc jest odczyn radioimmunoprecypitacji. Zasada jego działania polega na znakowaniu zawiesiny komórek M. pneumoniae radioaktywnym węglem 14C i reakcji tak przygotowanego antygenu ze swoistymi przeciwciałami obecnymi w badanej próbce surowicy. Kompleksy antygen - przeciwciało są następnie precypitowane przez przeciwciała świnki morskiej dla ludzkich gamma-globulin. Po zwirowaniu precypitatów mierzy się radioaktywność supernatantu. Spadek radioaktywności supernatantu świadczy o utworzeniu się swoistych kompleksów. Odczyn ten umożliwia badanie poziomu poszczególnych klas immunoglobulin, między innymi sekrecyjnych Ig A w wydzielinach górnych dróg oddechowych . ysoce czułym i swoistym testem jest odczyn mykoplazmobójczy. W teście tym inkubuje się w temperaturze 4 o C zawiesinę komórek M. pneumoniae z badaną surowicą ludzką w obecności surowicy świnki morskiej jako dopełniacza. Po odpowiednim rozcieńczeniu wysiewa się próbki zawiesiny na płytki z podłożem stałym. Płytki inkubuje się przez okres 8 - 12 dni a następnie liczy liczbę wyrosłych kolonii. Zasada testu polega na zabijaniu komórek mykoplazmowych przez swoiste przeciwciała w obecności dopełniacza. Główną wadą tego odczynu jest długi okres oczekiwania na końcowy rezultat.
Do bardzo czułych serologicznych testów pozwalających określić poziom mykoplazmowych przeciwciał w poszczególnych klasach immunoglobulin należy odczyn immunoenzymatyczny ELISA, wprowadzony obecnie do rutynowej diagnostyki mykoplazmozy w Pracowni Mycoplasma i Serologii PZH. Odczyn ELISA wykonywany jest przy użyciu antygenu komórkowego, zawierającego zarówno komponenty glikolipidowe jak i białkowe, uzyskanego po rozbiciu komórek mykoplazmowych ultradźwiękami. W odczynie tym określany jest poziom swoistych przeciwciał osobno w klasie immunoglobulin A, G i M.

W ostatnich latach wielu autorów poszukując wysoce czułych i swoistych testów, pozwalających na wykrycie we krwi badanych osób obecności przeciwciał w poszczególnych klasach immunoglobulin, podjęło udane próby wykorzystania w diagnostyce mykoplazmozy odczynu western - immunoblotting . Odczyn ten pozwala na połączenie analizy profilu mykoplazmowych białek z serologicznym potwierdzeniem występowania w badanej próbce surowicy swoistych przeciwciał dla poszczególnych frakcji białkowych występujących w komórce M. pneumoniae. Użycie techniki western - immunobloting do badania próbek surowicy osób chorych z ostrymi postaciami mykoplazmozy wykazało obecność w tych surowicach immunoglobulin skierowanych przeciwko białku P1 o masie 170 KDa . W dalszych badaniach okazało się, że białko P1 będące główną adhezyną komórki M. pneumoniae może być użyte jako wysoce specyficzny antygen. Dodatkową zaletą użycia tego białka jako antygenu, jest możliwość stwierdzenia czy układ oddechowy został skolonizowany szczepami zjadliwymi, czy też niezjadliwymi, nie posiadającymi białka P1.

Do szybkich i prostych odczynów mających zastosowanie w rutynowej diagnostyce mykoplazmozy należą testy komercyjne których działanie polega na aglutynacji, w obecności swoistych przeciwciał, cząstek żelatyny lub lateksu opłaszczonych antygenami M. pneumoniae. Testy te, mogą być używane głównie we wstępnej diagnostyce a ich wyniki należy potwierdzać bardziej czułymi i swoistymi odczynami. W Pracowni Mycoplasma i Serologii PZH został opracowany we własnym zakresie lateksowy odczyn aglutynacyjny, który można z powodzeniem stosować we wstępnej diagnostyce mykoplazmozy.

Podsumowanie

M. pneumoniae należy do jednych z najmniejszych wolno-żyjących organizmów, całkowicie pozbawionych ściany komórkowej. Bakteria ta odpowiedzialna jest za wywoływanie infekcji układu oddechowego oraz licznych powikłań ze strony różnych narządów organizmu człowieka. Najlepszą metodą diagnozowania zakażeń mykoplazmowych jest poszukiwanie odczynem immunoenzymatycznym ELISA w surowicy osoby chorej swoistych przeciwciał osobno w trzech klasach immunoglobulin.

Autor opracowania: Dr n. med. Waldemar Rastawicki - specjalista z zakresu mikrobiologii.
Państwowy Zakład Higieny, Zakład Bakteriologii, Pracownia Mycoplasma i Serologii.
Źródło publikacji: http://wrastawicki.webpark.pl/mykoplazmoza.htm



Powrót »



Nieinwazyjne Badanie Wątroby
»
Ważne!
::Artykuły medyczne
::Artykuły prasowe
::Szpitale i poradnie
::ZIOŁOLECZNICTWO
::Felietony Prometeuszy
::Słownik medyczny
::Linki medyczne i inne
::Top lista i liczniki
»
Prometeusze
Kontakt ze Stowarzyszeniem
tel. stacj. 75 612 00 17
kom. 602 172 907 (T-Mobile)
::Pomoc psychologiczna
::Kilka ważnych pism
»
Blog
»
Spotkania Prometeuszy
::
Spotkania dla pacjentów
w ramach kampanii
"HCV można pokonać"
»
FAQ przeczytaj koniecznie
:: Czy prawidłowy poziom transaminaz (Alat i Aspat) wyklucza obecność zakażenia HCV?
:: Czy można zakazić się poprzez kontakty seksualne?
:: Jakie jest ryzyko przeniesienia (transmisji) HCV z zarażonej matki na dziecko?
:: Jakie są objawy zakażenia wirusem HCV i choroby, jaką ten wirus wywołuje?
:: Czy Hepatitis C można wyleczyć?
:: Jakie leki obecnie są stosowane w leczeniu HCV?
:: Czy zakażeni HCV powinni się szczepić przeciwko HBV (wzw typu B)?
:: Czy można się zakazić od domownika, który jest HCV+?
:: Jak zostać członkiem Stowarzyszenia PROMETEUSZE
»
Regulacje prawne
:: Pozew o odszkodowanie
:: Karta praw pacjenta
»
Nasz Partner


»
Podziękowania
:: Członkom Honorowym
:: Firmom:



:: Polskiej Grupie Ekspertów HCV
:: Wszystkim lekarzom, którzy wspierają nasze działania
:: Władysławowi Rysiowi i Zbigniewowi Barteczka za wiersze. Brunowi za "koraki" i aukcje charytatywne.
:: Maciejowi, Monice oraz Ewelinie i wszystkim psychologom za pomoc chorym
:: Naszym webmasterom i administratorom:
Arturowi i Włodkowi,
oraz Piotrowi, Tygrysowi, Ktosi i Andzi
:: Wszystkim za wpisy do księgi gości
:: Wszystkim, którzy wspierają naszą akcję
:: Aptece "Królewskiej" z Wałbrzycha

»
Moja komórka
:: Pobierz baner
»
Popieramy
reklama, tworzenie stron, hosting, wałbrzych, wizytówki, poligrafia
globalpharmacia, cumind hr
akcja Pajacyk
wielka orkiestra świątecznej pomocy

Nasze konto: ING Bank Śląski o/Wałbrzych 61 1050 1908 1000 0022 7301 0526













Copyright © 2001-2014    Prometeusze    All rights Reserved.

telewizja przemysłowa   porady dla webmasterów, pozycjonowanie